Eten voor je kind
de website voor (a.s.) ouders, zwangeren en kleine kinderen
Eten voor je kind
Hieronder volgen de (vereenvoudigde) dia’s van de lezing, die Nickie van der Wulp of Kees Boer houden voor verloskundige samenwerkingsverbanden in Nederland om te stimuleren dat zwangeren zo vroeg mogelijk in de zwangerschap een bezoek brengen aan de website www.negenmaandenniet.nl.
Home Home Weblog Weblog Boek Boek Bronnen Bronnen Meer info Meer info Genotmiddelen Genotmiddelen Contact Contact
De lezing wordt gegeven onder auspiciën van het nederlands instituut voor alcoholbeleid STAP door Nickie van der Wulp (STAP) en/of Kees Boer (AMC afd verloskunde/STAP). VSV’s of verloskundige kringen kunnen een lezing aanvragen bij: nvanderwulp@stap.nl.
Was in vroeger tijden (laag-) alcoholhoudende drank soms veiliger dan water uit de stadsgracht vanwege de infecties, tegenwoordig is dat zeker niet het geval. En wanneer de zwangere of de moeder, die borstvoeding geeft, alcohol gebruikt, drinkt het kind mee.
Dat ‘alcoholische’ families vaak kinderen hadden met een verstandelijke handicap, was al lang bekend. Dat dit kwam door alcoholgebruik in de zwangerschap werd voor het eerst gevonden door een Franse medisch studente in 1957, maar wereldwijd was de eerste publicatie pas in 1973.
.
Kinderen met een syndroom dat veroorzaakt wordt door alcohol- gebruik in de zwanger-schap (Foetaal Alcohol Syndroom) hebben gelaatskenmerken, zoals een gladde bovenlip en een smal voorhoofd, die ook bij ratten voorkomen, die in de zwangerschap aan alcohol waren blootgesteld.
Bij FAS zijn de hersenen kleiner en niet goed aangelegd (zie later). Dat was in de vorige dia te zien aan overleden kinderen, maar dat is ook vast te stellen met MRI bij levende mensen. Dat is natuurlijk een sterkere aanwijzing dat het door alcohol komt en niet door iets waar de kinderen aan waren overleden.
FAS is de ergste vorm van afwijkin- gen door alcoholgebruik in de zwan- gerschap. Bij het Foetaal Alcohol Syndroom Disorder (FASD) zijn niet alle kenmerken aanwezig. Hoe vaak FAS en FASD in Nederland voorkomen is niet bekend. Men vond bij een onderzoek in Italie op scholen onverwacht veel FAS en FASD. Dit werd in 2014 ook gevonden in een staat in de VS. Door de wijze van drinken in Nederland (zie later) hoeven we niet te denken, dat het in Nederland veel beter is.
Omdat alcohol zich over alle lichaamsvloeistoffen verspreidt komt het gemakkelijk bij het embryo of de foetus, zelfs voordat de placenta is aangelegd. De placenta zelf vormt nauwelijks een belemmering op de heenweg, maar wat meer op de terugweg. De foetus heeft verder maar een van de drie enzymsystemen paraat om alcohol af te breken en het drinkt zijn eigen urine (vruchtwater) waar de alcohol in wordt uitgescheiden, een beetje via de nieren en een deel via de vliezen. De nieren worden ook permanent beschadigd door de alcohol die er door heen gaat, blijkt bij FAS- kinderen
In het vruchtwater (gele gebied) blijkt de alcoholconcentratie na verloop van tijd hoger dan de concentraie in het moederlijk bloed (rode gebied). Het gevolg is, dat alcohol veel langer bij de foetus blijft circuleren en minder snel ontgift. De getoonde curves waren verkregen door onderzoek bij zwangeren rond een week of 18 nadat ze twee glazen alcoholhoudende drank hadden gedronken. Zij stemden toe in het onderzoek, omdat zij met een abortusverzoek kwamen.
De schade door alcohol, andere slechte stoffen of microorganismen is bij de meeste organen het grootst in de eerste drie maanden. De schade is eerst in de vorm van aangeboren afwijkingen (donkere balk), daarna als functieverlies (okergeel). Bij de hersenen duren beide periodes veel langer dan bij andere organen. De tijdsschaal is hier vetekend en ook is gaat bij de hersenen de gele balk nog 3 jaar door.
Er zijn meerdere belangrijke processen voor een goede hersenontwikkeling, waarop alcohol in kan grijpen. Zenuwcellen die in de hersenschors terecht moeten komen worden dieper in de hersenen geboren. De weg naar de schors wordt hen gewezen door steuncellen. Doordat de steuncellen onder invloed van alcohol stranden, gebeurt dat ook met de zenuwcellen, gewezen. Vandaar dat de hersenen zo slecht geplooid en veel kleiner zijn dan normaal, met alle gevolgen vandien voor de intelligentie en het gedrag. Apoptose is gewenste celdood, maar wanneer apoptose is toegenomen, gaat er meer cellen dood dan wenselijk is en treedt er functieverlies op. Bij de prefrontale cortex leidt dat vermoedelijk tot ADHD.
Na een alles of niets periode van twee weken (miskraam of geen effect) begint een periode die duurt tot 20 weken, waarin vooral de aangeboren afwijkingen tot stand komen, zoals de gelaatskenmerken en hart-afwijkingen. In de fase, die deels overlapt, maar vooral in het latere deel van de zwangerschap ligt wordt de hersenfunctie aangetast met de mentale retardatie en gedrags-stoornissen tot gevolg. De meeste zwangeren en verloskundigen denken dat het gevaar dan geweken is.
In Nederland wordt door de meeste mensen in de vruchtbare leeftijds- periode gedronken. Er wordt vaak zwaar of overmatig gedronken en dat is in de zwangerschap gevaarlijk. Lang niet iedereen stopt voor of in de zwangerschap. De effecten van dat gebruik zijn uitgebreid beschreven in twee rapporten voor de beroepsgroepen.
Op grond van twee rapporten waarin de wetenschappelijke literatuur is geanalyseerd, is vastgesteld, dat er geen veilige ondergrens bestaat voor alcoholgebruik in de zwangerschap.
In de meeste glazen die gemaakt zijn voor een specifieke alcoholhoudende drank zit evenveel alcohol. Hoewel het bij de effecten van alcoholgebruik, die hier opgesomd zijn, soms gaat om verschillen, die pas in grotere groepen kunnen worden aangetoond, blijkt ook laag alcoholgebruik aantoonbare en permanente effecten te kunnen hebben. Dit is in principe te voorkomen.
In het gerandomiseerde onderzoek (RCT) negenmaandenniet werd door Nickie van der Wulp  onderzocht of een interactief e-healthprogramma (computer tailored informatievoor- ziening=CT) boven op routine zorg (RZ) meer zwangeren deed stoppen met alcoholgebruik dan RZ alleen of dat uitgebreide voorlichting aan verloskundigen (health counseling =HC). CT was elders al effectief gebleken. * van bureau STAP, onder begeleiding van Ciska Hoving en Hein de Vries van de afd Gezondheidseducatie en promotie aan de Universiteit van Maastricht
De randomisatie was van verloskundige praktijken en niet binnen praktijken. Wat RZ en RZ+CT inhielden is hiernaast te zien. HC is grotendeels onzichtbaar gemaakt, omdat het geen significante verbetering opleverde t.o.v. RZ alleen, terwijl het wel een forse investering vergt.
Alle zwangeren, die meededen aan het onderzoek, werden aan het begin van het onderzoek over hun alcoholgebruik gevraagd en over de omgeving en hun kennis van zaken, waarna ze een gericht advies kregen. Na 3 en 6 maanden zwangerschap gebeurde dat opnieuw. Er was enige uitval van respondenten over de tijd.
Zoals gezegd was het percentage vrouwen in de HCgroep dat gestopt was niet significant hoger dan in de RZgroep, maar dat kan ook aan de groepsgrootte hebben gelegen. CT was echter wel significant beter dan RZ.
Van de vrouwen die alcohol bleven gebruiken in de zwangerschap was het gemiddelde aantal glazen per week ook nog eens significant lager in de CTgroep, die het e- healthprogramma bezocht dan de de zwangeren, die alleen routinezorg kregen. Gelukkig werd er gemiddeld door alle groepen volgens eigen zeggen weinig gedronken
Omdat verwijzing naar het e-health- programma in de praktijk een zeer geringe investering is, vragen we de verloskundige om de zwangere bij de eerste aanmelding te vragen de website te bezoeken (er moet niet gevraagd te worden of ze alcohol gebruikt voorafgaande aan deze verwijzing; de computer vraagt dat zelf en krijgt vaak een eerlijker antwoord). Vraag bij het eerste consult wel of de website bezocht is.                             BEDANKT
Cartoon of drinking woman is from or based upon: http://www.babycaredaily.com/wp-content/uploads/2009/06/en1298328.jpg
Alcohol geeft niet onder alle omstandigheden dezelfde bloedspiegels. Het ligt er aan hoe snel je drinkt, bij het eten of nuchter en ook de vrouw heeft sneller hogere spiegels dan de man, omdat ze minder lichaamsvocht heeft. Tussen individuen bestaan gene-tisch verschillende afbraaksnel-heden, waardoor bij de een alcohol of het gevaarlijke omzettingspro-duct acetaldehyde langer aanwezig is dan bij de ander. De gevoeligheid kan achtvoudig verschillen bij de zwangere zelf, maar ook aan de foetale kant kunnen er verschillen zijn.
Alcohol wordt vooral afgebroken en weinig uitgeplast. De eerste stap in de afbraak van alcohol (ethanol) levert het giftiger product acetaldehyde op. Als volwassene breken we ethanol vooral af met ADH1, maar een alcoholist heeft daar niet voldoende aan en gebruikt ook een cytochrome 450 enzym. Dat heeft als nare bijwerking dat het de vorming van giftige zuurstofverbindingen  (oxidanten) stimuleert, waardoor cellen kunnen worden gedood. Daarnaast is er het catalase dat vooral de hersenen (enigszins) beschermt.
Het giftige acetaldehyde wordt doorgaans heel snel omgezet in CO2  waarna dit wordt uitgeademd. Bij een iets andere genetische aanleg is de omzetting vertraagd. Heel duidelijk is hier te zien dat normaal (groen) ieder glas leidt tot duidelijk hogere ethanol spiegels (links) maar dat de aetaldehydespiegels veel lager zijn. Bij een afwijkend gen (rood) worden de ethanol spiegels iets hoger, maar de acetaldehyde concentraties in het bloed veel hoger.
De foetus gedraagt zich als een alcoholist. Hij heeft geen ADH1, wel de varianten ADH4 en 5, maar hoeveel daar gebruik van wrodt gemaakt is omstreden. Het heeft als bijweking, dat daardoor een vitamine A gebrek bij de foetus wordt bevorderd. De foetus gebruikt dus vooral het cytochrome 450 systeem en maakt zo de oxidanten, die tot celdood kunnen leiden en een deel van de slechte effecten van alcoholgebruik kunnen verklaren.
Klik op de iconen om bij de bijbehorende richtlijn te komen.
Bent u geïnteresseerd bent in wetenschappelijk verantwoorde voedingsboek voor (a.s.) zwangeren en kleine kinderen (19,95 euro, excl porto), klik dan op boek of op home in de navigatie-balk. De fabel is te bereiken via ‘genotmiddelen’ in de balk.
De flyer om zwangeren attent te maken op negenmaandenniet.nl (liefst mee te sturen met het pakket na eerste aanmelding) kan worden besteld bij STAP. Alleen de verzendkosten worden in rekening gebracht. Bestellen via info@stap.nl onderwerp:flyer ‘alcohol en zwangerschap’. De flyer is ook direct te downloaden via deze link
Genotmiddelen